Bakterie jelitowe, fermentacja i metabolity — co dzieje się z błonnikiem?
Jedząc posiłek, dostarczamy składników odżywczych nie tylko sobie. Część z nich trafia także do mikroorganizmów żyjących w jelitach. Dotyczy to między innymi tych składników błonnika, których nasze enzymy trawienne nie rozkładają. Bakterie mogą je fermentować, wytwarzając mniejsze związki chemiczne — metabolity.
To jeden z powodów, dla których mikrobiotę jelitową warto postrzegać jako aktywny ekosystem. Ważne jest zarówno to, jakie mikroorganizmy go tworzą, jak i to, co robią oraz jakie składniki mają do dyspozycji.
Czym są metabolity bakterii jelitowych?
Metabolity to związki powstające w przemianach biochemicznych. Wśród produktów fermentacji bakteryjnej znajdują się krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, określane skrótem SCFA. Należą do nich octan, propionian i maślan. Różne mikroorganizmy wytwarzają je w różny sposób i nie każda bakteria produkuje wszystkie wymienione związki.
Maślan jest między innymi źródłem energii dla komórek nabłonka jelita grubego. Metabolity uczestniczą też w komunikacji między mikroorganizmami a organizmem gospodarza. Opis tych procesów nie oznacza jednak, że dowolny produkt zawierający bakterie wywoła określony efekt zdrowotny.
Jaką rolę odgrywają Bifidobacterium?
Bakterie z rodzaju Bifidobacterium potrafią wykorzystywać różne węglowodany. Zakres tych możliwości zależy od gatunku i szczepu. W procesie fermentacji wytwarzają między innymi octan i mleczan. Związki te mogą następnie służyć innym mikroorganizmom.
Nie należy więc utożsamiać bifidobakterii z bezpośrednią produkcją wszystkich SCFA. Ich znaczenie można lepiej zrozumieć, przyglądając się współpracy między bakteriami.
Cross-feeding: gdy produkt jednej bakterii służy następnej
W mikrobiologii określenie cross-feeding oznacza korzystanie przez jedne mikroorganizmy ze związków wytworzonych przez inne. W odpowiednich warunkach metabolity bifidobakterii mogą być wykorzystywane przez bakterie produkujące maślan.
To sieć zależności, a nie prosty mechanizm „jedna bakteria — jeden rezultat”. Przebieg tych procesów zależy od składu społeczności mikroorganizmów, dostępnego pożywienia i warunków panujących w jelicie.
Dlaczego różnorodność pożywienia ma znaczenie?
Poszczególne rodzaje błonnika różnią się budową i podatnością na fermentację. Dlatego warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe i nasiona dostarczają różnych składników. Nie istnieje jeden produkt, który zastąpi ich różnorodność.
Więcej o codziennych źródłach błonnika przeczytasz w artykule „Co jeść, żeby miało błonnik?”. Zwiększając jego ilość w jadłospisie, warto robić to stopniowo i obserwować własną tolerancję.
Fermentacja w jelicie a fermentacja żywności
Fermentacja zachodzi również poza organizmem: wykorzystuje się ją podczas produkcji wielu produktów spożywczych. W kontrolowanych warunkach mikroorganizmy przekształcają składniki surowców, wpływając na charakter otrzymywanej żywności.
Nie jest to jednak to samo środowisko co ludzkie jelito. Informacji o fermentacji w produkcji żywności nie można automatycznie traktować jako dowodu, że po spożyciu produktu zmieni się mikrobiota lub stężenie konkretnego metabolitu.
BIFIDO w codziennym posiłku
BIFIDO to fermentowane koncentraty napojów z żywymi kulturami bakterii, spożywane w małych porcjach. Jeżeli interesuje Cię taka forma żywności, poznaj koncentraty BIFIDO i porównaj ich skład oraz warianty smakowe. Sposób podania opisaliśmy na stronie jak stosować koncentraty BIFIDO.
Osobnym produktem jest mieszanka błonników BIFIDO. Koncentrat i mieszanka błonników mają różny skład oraz sposób użycia — nie należy traktować ich jako produktów zamiennych.
Co warto zapamiętać?
Mikrobiota nie tylko wykorzystuje składniki pożywienia, lecz także je przekształca. Znaczenie mają współpraca mikroorganizmów i warunki, w których działają. To właśnie funkcje całej społeczności, a nie sama lista bakterii, są ważnym obszarem badań.
Jak bada się konkretne próbki koncentratów? Zobacz wyniki badań laboratoryjnych BIFIDO: zakres doświadczenia, metody i dane liczbowe.
Źródła
- Cross-feeding of bifidobacteria promotes intestinal homeostasis: a lifelong perspective on the host health, npj Biofilms and Microbiomes, 2024 — przegląd mechanizmów, nie badanie produktu BIFIDO.
