Mikrobiota jelitowa — ukryty ekosystem naszego organizmu

W przewodzie pokarmowym człowieka żyje złożona społeczność mikroorganizmów. Nie jest ona przypadkowym zbiorem bakterii. Jej mieszkańcy korzystają z dostępnych składników pożywienia, wytwarzają metabolity i oddziałują na otoczenie. Ten ukryty ekosystem nazywamy mikrobiotą jelitową.

Badania nad mikrobiotą pomagają lepiej rozumieć związki między dietą, przemianami zachodzącymi w jelicie i organizmem człowieka. Nie oznacza to jednak, że wszystkie problemy zdrowotne można wyjaśnić jedną „nierównowagą bakterii”.

Mikrobiota a mikrobiom — czy to to samo?

Mikrobiota oznacza społeczność mikroorganizmów zasiedlających określone środowisko. W jelitach są to nie tylko bakterie, lecz także między innymi archeony, grzyby i wirusy, w tym wirusy bakterii.

Termin mikrobiom bywa używany w odniesieniu do materiału genetycznego tej społeczności, a w szerszych definicjach również do całego jej środowiska. W tekstach popularnonaukowych słowa te bywają stosowane zamiennie. W tym artykule „mikrobiota” oznacza samą społeczność mikroorganizmów.

Co robią bakterie jelitowe?

Wiele mikroorganizmów uczestniczy w przetwarzaniu składników pożywienia. Część węglowodanów dociera do jelita grubego, gdzie może ulegać fermentacji. Powstają wówczas metabolity, w tym krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe.

Niektóre bakterie uczestniczą również w syntezie określonych witamin. Samo powstawanie witaminy w jelicie nie oznacza jednak, że pokrywa to zapotrzebowanie człowieka. Liczą się jej ilość, miejsce wytwarzania i możliwość wykorzystania przez organizm.

Mikrobiota, błona śluzowa i układ odpornościowy

Jelito jest miejscem kontaktu organizmu z pożywieniem oraz licznymi mikroorganizmami. Między mikrobiotą, nabłonkiem i układem odpornościowym zachodzi złożona komunikacja. Jest ona przedmiotem badań nad funkcjonowaniem bariery jelitowej i odpowiedzią immunologiczną.

Informacje o tych mechanizmach nie są równoznaczne z obietnicą, że konkretny napój lub składnik „wzmocni odporność”. Zależność biologiczna i wykazany efekt spożycia danego produktu to dwa różne poziomy dowodów.

Mikrobiota a metabolizm

Dobrym przykładem aktywności metabolicznej jest fermentacja błonnika. Mikroorganizmy różnią się zdolnością rozkładania jego poszczególnych składników. Mogą również korzystać z substancji wytworzonych przez inne bakterie.

Nie jest to mechanizm, który można ocenić wyłącznie po liczbie bakterii w próbce. Znaczenie mają ich funkcje i wzajemne relacje. Szczegóły znajdziesz w artykule bakterie jelitowe, fermentacja i metabolity.

Jak kształtuje się ten ekosystem?

Mikrobiota rozwija się intensywnie od początku życia i zmienia wraz z wiekiem. Wpływają na nią między innymi sposób żywienia, otoczenie, infekcje i leki. Szczególną rolę we wczesnym życiu odgrywają bifidobakterie — ich obecność opisujemy w tekście o Bifidobacterium.

U dorosłych skład mikrobioty również nie jest stały. Nie należy jednak zakładać, że każda krótkotrwała zmiana jest niekorzystna albo że istnieje jedna idealna proporcja bakterii dla wszystkich.

Co oznacza dysbioza?

„Dysbioza” to określenie zmian mikrobioty opisywanych w związku z określonym stanem organizmu. Nie jest pojedynczą chorobą z jednym uniwersalnym wynikiem badania. Związek między składem mikrobioty a chorobą nie zawsze wyjaśnia, co jest przyczyną, a co skutkiem.

Dlatego na podstawie ogólnego artykułu, samych objawów lub pojedynczej nazwy bakterii nie można stawiać diagnozy ani dobierać leczenia.

Od wiedzy o mikrobiocie do świadomego wyboru żywności

W codziennym jadłospisie warto zwracać uwagę na różnorodność produktów i czytać ich skład. Fermentowana żywność jest szeroką kategorią: produkty różnią się surowcami, obróbką i obecnością żywych kultur. Nie każdy produkt fermentowany zawiera je w momencie spożycia.

W ofercie koncentratów BIFIDO możesz sprawdzić skład i sposób podania poszczególnych wariantów. Są to produkty spożywcze; ich opis należy oddzielać od ogólnych wyników badań nad mikrobiotą.

Charakter artykułu

Artykuł ma charakter edukacyjny. Nie jest diagnozą ani zaleceniem leczenia i nie przypisuje produktom BIFIDO działania leczniczego.